मस्को।चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको रुस भ्रमणलाई पश्चिमी राजधानीहरुले नजिकबाट नियालिरहेका छन् । चीनको बढ्दो कूटनीतिक प्रभाव देखाउनका लागि सीले यो यात्रा सुरु गरेको जनमत छ। सी जिनपिङ सोमबार मस्को पुगेका थिए, जहाँ उनलाई असाधारण स्वागत गरिएको थियो। त्यहाँ पुगे लगत्तै उनले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग साढे चार घण्टासम्म अनौपचारिक वार्ता गरेका थिए ।

पश्चिमी विश्लेषकहरूका अनुसार सी र पुटिनले यस भ्रमणलाई अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको विश्व व्यवस्थालाई खुला रूपमा चुनौती दिने अवसरका रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्। मस्को पुगेपछि सीले भने– ‘कसैले बनाएको नियमअनुसार होइन, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार संसार चलोस् भन्ने चाहन्छौँ । यो टिप्पणीमार्फत सीले अमेरिकालाई प्रत्यक्ष निशाना बनाएका छन् ।

केही अमेरिकी विश्लेषकहरूका अनुसार चीनले आफ्ना राष्ट्रपतिको यस भ्रमणबाट आफूलाई शान्ति दूतका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेको छ । चिनियाँ पक्षबाट युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न राष्ट्रपति सीको विशेष प्रयास हुने संकेत आएको छ । केही चिनियाँ विश्लेषकहरूले यसलाई ‘शान्तिको लागि यात्रा’ नाम पनि दिएका छन्। साउदी अरेबिया र इरानबीच भएको सम्झौतामा चीनको सफलताको केही दिनपछि यो भ्रमण भएको हो। गत महिना चीनले युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न १२ बुँदे सूत्र प्रस्तुत गरेको थियो ।

टिभी च्यानल सीएनएनले गरेको विश्लेषणका अनुसार सीको भ्रमणलाई अमेरिका र युरोपमा रुसको बलियो समर्थनका रूपमा हेरिएको छ । केही दिनअघि अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी)ले पुटिनविरुद्ध ‘युद्ध अपराध’ गरेको आरोपमा वारेन्ट जारी गरेको थियो । यद्यपि, सी आफ्नो भ्रमणको तालिकामा अड्किए। थप रूपमा, पश्चिमी राजधानीहरूमा डर छ कि सीले भ्रमणको क्रममा रूसलाई हतियार आपूर्ति गर्न सहमत हुन सक्छ।

केही साताअघि अमेरिकाले चीनले रुसलाई हतियार दिने तयारी गरिरहेको आरोप लगाएको थियो । त्यसपछि अमेरिकाले चीनले यस्तो गरेमा युद्धको उक्साहट मानिने र अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने चेतावनी दिएको थियो । त्यसपछि चीनले यो आरोपको खिल्ली उडाएको थियो । यस सम्बन्धमा, अमेरिकी अधिकारीहरू अब मस्कोमा सीको वार्तामा नजर राखिरहेका छन्।

युक्रेनले पनि यो भ्रमणलाई नजिकबाट हेरिरहेको छ। वासिङ्टनस्थित युक्रेनका राजदूत ओक्साना मार्कारोभाले सीएनएनलाई भनिन्- ‘हामी आशा गर्छौं कि चीन यस भयानक युद्धमा रुसको सहयोगी बन्नेछैन।’

विश्लेषकहरूका अनुसार सीले मस्कोमा आफूलाई तटस्थ शान्ति निर्माताको रूपमा प्रस्तुत गर्ने चुनौतीको सामना गर्नुपरेको छ। अमेरिका र युरोप चीनप्रति थप रिस नदोहोराउने चुनौती पनि उहाँसँग छ । भ्रमणको अवसरमा रुसी सञ्चारमाध्यममा सी चिनफिङको लेख प्रकाशित भएको छ । यसमा सीले आफ्नो वर्तमान भ्रमणलाई ‘मित्रता, सहयोग र शान्ति’ को यात्राको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

यसैबीच,रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङबीच मंगलबार साँझ औपचारिक भेटवार्ता भएको छ । यस क्रममा दुवै देशले आणविक युद्ध कहिल्यै नहुने कुरामा सहमति जनाएका थिए । समाचार एजेन्सी एएफपीका अनुसार जिनपिङ र पुटिनले भेटमा महत्वपूर्ण घोषणापत्रमा पनि हस्ताक्षर गरेका छन् । यो घोषणापत्रमा लेखिएको थियो– आणविक युद्धमा कसैको जित हुँदैन । यसलाई कहिल्यै छुनु हुँदैन।

यसैबीच रुस–युक्रेन युद्धमा जिनपिङसँग कुरा गर्दै पुटिनले युद्ध अन्त्यका लागि चीनको शान्ति योजनालाई आधारका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बताए । उनले भने, ‘जब पश्चिमी देश र कीभ तयार हुन्छन्, तब शान्तिको पहल गर्न सकिन्छ । चीनको १२ बुँदे शान्ति योजनामा ​​युक्रेनबाट रुसी सेना फिर्ता गर्ने बारे कुनै उल्लेख छैन। यसले वार्ता गर्ने र राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ताको सम्मान गर्ने कुरा मात्र गर्छ ।

रुस भ्रमणको दोस्रो दिन जिनपिङले पुटिनसँग दुई देशबीचको बृहत् र रणनीतिक साझेदारीका विषयमा छलफल भएको थियो । अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा रुस–चिनियाँ सहयोगलाई अझ प्रगाढ बनाउने विषयमा पनि छलफल भएको थियो । यसका साथै चिनफिङ र पुटिनले सन् २०३० सम्मको चीन-रुस आर्थिक सहयोग योजनाका प्रमुख पक्षहरूसँग सम्बन्धित द्विपक्षीय दस्तावेजमा पनि हस्ताक्षर गरेका छन्।